{"id":294,"date":"2021-02-11T15:03:49","date_gmt":"2021-02-11T15:03:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nosci.mk\/?page_id=294"},"modified":"2021-03-25T15:06:46","modified_gmt":"2021-03-25T15:06:46","slug":"sherbimet-dhe-infrastruktura-e-hapur","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.nosci.mk\/?page_id=294&lang=sq","title":{"rendered":"Sh\u00ebrbimet dhe infrastruktura e hapur"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Depot e t\u00eb dh\u00ebnave<\/h2>\n\n\n\n<p>Ruajtja dhe shp\u00ebrndarja e t\u00eb dh\u00ebnave dhe publikimeve t\u00eb k\u00ebrkimit duhet t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb infrastruktur\u00ebn q\u00eb mund\u00ebson qasje t\u00eb hapur dhe ruajtjen afatgjat\u00eb t\u00eb materialeve.\u00a0K\u00ebto sh\u00ebrbime nuk duhet t\u00eb rezultojn\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb ndryshim t\u00eb pajustifikuar t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, t\u00eb dh\u00ebnat nuk duhet t\u00eb prishen ose t\u00eb humbin gjat\u00eb p\u00ebrpunimit, kurse sakt\u00ebsia dhe integriteti i t\u00eb dh\u00ebnave nuk duhet t\u00eb vihen n\u00eb dyshim.\u00a0N\u00eb menaxhimin e t\u00eb dh\u00ebnave k\u00ebrkimore, cil\u00ebsia dhe sakt\u00ebsia jan\u00eb absolute q\u00eb nuk duhet t\u00eb komprometohen pa arsyetim.<\/p>\n\n\n\n<p>Sh\u00ebrbime t\u00eb tilla p\u00ebrfshijn\u00eb sh\u00ebrbimet e njohura PubMed central, ArXiV, Openaire + dhe Serviset Zenodo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ndonj\u00ebher\u00eb, financuesi juaj ose nj\u00eb pal\u00eb tjet\u00ebr e jashtme k\u00ebrkon q\u00eb ju t\u00eb p\u00ebrdorni nj\u00eb depo specifike. N\u00ebse jeni t\u00eb lir\u00eb t\u00eb zgjidhni, mund t\u00eb merrni parasysh rendin e preferenc\u00ebs n\u00eb rekomandimet nga OpenAIRE:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\"><li>P\u00ebrdorni nj\u00eb arkiv ose depo t\u00eb jashtme t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb krijuara tashm\u00eb p\u00ebr domenin tuaj k\u00ebrkimor p\u00ebr t\u00eb ruajtur t\u00eb dh\u00ebnat sipas standardeve t\u00eb njohura n\u00eb disiplin\u00ebn tuaj.<\/li><li>N\u00ebse \u00ebsht\u00eb n\u00eb dispozicion, p\u00ebrdorni nj\u00eb depo institucionale t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave k\u00ebrkimore, ose pajisjet e krijuara t\u00eb menaxhimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb grupit tuaj k\u00ebrkimor.<\/li><li>P\u00ebrdorni nj\u00eb depo t\u00eb dh\u00ebnash pa kosto si\u00e7 jan\u00eb\u00a0<strong>Dataverse, Dryad, figshare ose Zenodo.<\/strong><\/li><li>K\u00ebrkoni p\u00ebr depot e tjera t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb re3data. Nuk ka asnj\u00eb opsion t\u00eb vet\u00ebm filtri n\u00eb re3data q\u00eb mbulon parimet GANR (FAIR), por duke marr\u00eb parasysh opsionet e m\u00ebposhtme t\u00eb filtrit do t&#8217;ju ndihmoj\u00eb t\u00eb gjeni depot e pajtueshme me FAIR:\u00a0kategorit\u00eb e hyrjes, licencat e p\u00ebrdorimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, depot e besueshme t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave (me nj\u00eb certifikat\u00eb ose duke aderuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb standardet arkivore) dhe n\u00ebse nj\u00eb depo u jep t\u00eb dh\u00ebnave nj\u00eb identifikues t\u00eb vazhduesh\u00ebm (PID).\u00a0Nj\u00eb aspekt tjet\u00ebr p\u00ebr t\u2019u marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00ebse depoja mb\u00ebshtet versionimin.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Ju duhet t\u00eb konsideroni se ku t&#8217;i depozitoni dhe publikoni t\u00eb dh\u00ebnat tuaja tashm\u00eb n\u00eb planin tuaj t\u00eb menaxhimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave k\u00ebrkimore.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Infrastruktura Cloud e shkenc\u00ebs s\u00eb hapur<\/h2>\n\n\n\n<p>Ideja e nj\u00eb (EOSC) mori form\u00eb n\u00eb 2015, si nj\u00eb vizion i Komisionit Evropian i nj\u00eb infrastrukture t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe zhvilluar shkenc\u00eb t\u00eb hapur dhe inovacion t\u00eb hapur n\u00eb Evrop\u00eb dhe m\u00eb gjer\u00eb.\u00a0EOSC parashikohet t\u00eb b\u00ebhet realitet n\u00eb vitin 2020 dhe do t\u00eb jet\u00eb mjedisi virtual i Evrop\u00ebs p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb studiuesit p\u00ebr t\u00eb ruajtur, menaxhuar, analizuar dhe rip\u00ebrdorur t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr q\u00ebllime k\u00ebrkimore, inovacioni dhe arsimore.<\/p>\n\n\n\n<p>Elementet p\u00ebr suksesin e EOSC jan\u00eb: t\u00eb hapura, t\u00eb financuara dhe t\u00eb qeverisura publikisht, qendrore k\u00ebrkimore, gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, t\u00eb ndryshme dhe t\u00eb shp\u00ebrndara, t\u00eb nd\u00ebrveprueshme, t\u00eb orientuara drejt sh\u00ebrbimit dhe sociale.\u00a0Sipas planit strategjik t\u00eb zbatimit t\u00eb EOSC, p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit e EOSC, jan\u00eb q\u00eb &#8220;t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb besimin e nevojsh\u00ebm p\u00ebr vendosjen e gjer\u00eb midis nj\u00eb shum\u00ebllojshm\u00ebrie t\u00eb madhe t\u00eb\u00a0komuniteteve k\u00ebrkimore, k\u00ebshtu q\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb zhvillimi\u00a0i EOSC t\u00eb ndjek\u00eb parimet q\u00eb do t\u00eb nxisin zbatimin e tij&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Partneriteti EOSC do t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb besuar, virtual, t\u00eb federuar n\u00eb Evrop\u00eb p\u00ebr t\u00eb ruajtur, ndar\u00eb dhe rip\u00ebrdorur t\u00eb dh\u00ebna k\u00ebrkimore p\u00ebrtej kufijve dhe disiplinave shkencore. Do t\u00eb sjell\u00eb s\u00eb bashku iniciativa institucionale, komb\u00ebtare dhe evropiane dhe do t\u00eb angazhoj\u00eb t\u00eb gjitha pal\u00ebt e interesuara p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr t\u00eb bashk\u00ebhartuar dhe vendosur nj\u00eb Komunikim Evropian t\u00eb t\u00eb Dh\u00ebnave t\u00eb Hulumtimit, ku t\u00eb dh\u00ebnat jan\u00eb t\u00eb gjetshme\/zbulueshme, t\u00eb arritshme, nd\u00ebrvepruese dhe t\u00eb rip\u00ebrdorueshme (FAIR).\u00a0Ky kontribut evropian n\u00eb nj\u00eb &#8220;Ueb t\u00eb dh\u00ebnash FAIR dhe Sh\u00ebrbime t\u00eb ngjashme p\u00ebr Shkenc\u00ebn&#8221; do t\u00eb rris\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr studiuesit p\u00ebr t\u00eb gjetur, ndar\u00eb dhe rip\u00ebrdorur botime, t\u00eb dh\u00ebna dhe programe, duke \u00e7uar n\u00eb njohuri dhe inovacione t\u00eb reja, produktivitet m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb hulumtimit dhe p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb riprodhimit n\u00eb shkenc\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Depot e t\u00eb dh\u00ebnave Ruajtja dhe shp\u00ebrndarja e t\u00eb dh\u00ebnave dhe publikimeve t\u00eb k\u00ebrkimit duhet t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb infrastruktur\u00ebn q\u00eb mund\u00ebson qasje t\u00eb hapur dhe ruajtjen afatgjat\u00eb t\u00eb materialeve.\u00a0K\u00ebto sh\u00ebrbime nuk duhet t\u00eb rezultojn\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb ndryshim t\u00eb pajustifikuar t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, t\u00eb dh\u00ebnat nuk duhet t\u00eb prishen ose t\u00eb humbin gjat\u00eb p\u00ebrpunimit, kurse sakt\u00ebsia dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-294","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=294"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":295,"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/294\/revisions\/295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nosci.mk\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}